Okrutna KANIBALKA ze stalowymi zębami - jak BABA JAGA pomaga wychować nasze dzieci

Któż z nas, drodzy czytelnicy, nie zna bajki o Jasiu i Małgosi, którzy to prawie padają ofiarami obrzydliwej i okrutnej zdeformowanej staruchy rezydującej w głębi lasu, w domku na kurzych łapach?

Sama baśń przewija się w różnorakich odmianach przez europejskie kultury i nacje, zwłaszcza słowiańskie i germańskie. Nasuwa się jednak pytanie, czy wiedźma dysponująca magicznymi mocami jest tylko postacią – uzewnętrznieniem nieznanych nam sił i tajemnic natury, czy może pełni także rolę moralizatora, który przy pomocy baśniowej przekładni zaszczepia nam od najmłodszych lat godne pochwały zachowywanie się i kierowanie w życiu czystymi intencjami?

Słowiańska wiedźma, którą spotykamy nawet… w Indiach!


Baba Jaga, znana również jako Baba Yaga/Iaga, jest odzwierciedleniem wiedźmy i czarownicy, tajemniczej postaci ze słowiańskiego folkloru. Jest popularną postacią w bajkach dla dzieci i była bohaterką jednej z najczęściej przekazywanych opowieści rosyjskiej, jak i polskiej tradycji ustnej. Samo jej wspominanie wzbudza strach wśród najmłodszych domowników i to po dziś dzień.

Pierwsze pisemne wzmianki na temat Baby Jagi w rosyjskim folklorze pochodziły z 1755 r., kiedy to wspomina o niej Michaił W. Łomonosow, który stworzył opis starożytnych postaci wywodzących się z tradycji słowiańskiej. Wiadomo nam, że legenda o okrutnej czarownicy sięga czasów przedchrześcijańskich, pogańskich, gdzie ludzie byli bardzo przesądni i wierzyli, że ich los nie zależy tylko od nich samych, ale jest w rękach ówczesnych bóstw i legendarnych stworzeń.

Całe nacje i kultury drżały przed potęgą okrutnej staruchy


 

"Baba Jaga" ma wiele znaczeń. Baba została przetłumaczona jako stara kobieta, wiedźma lub babka, w zależności od tego, do którego języka słowiańskiego się odwołuje. Jaga lub Iaga jednoznacznego znaczenia. Słowo to oznacza horror i dreszcz w języku serbskim i chorwackim, gniew w języku słoweńskim, czarownicę w staro- czeskim, złośliwą drzewną nimfę we współczesnych Czechach i wreszcie czarownicę i furię po polsku, a nawet węża w sanskrycie!.

 
Baba Jaga swoją fizjonomią wzbudza strach wśród dzieci po dziś dzień
(fot. pixabay)

czytaj dalej


Rosyjska wiedźma opisywana jest jako zdeformowana, wysuszona, kudłata staruszka o kościstych nogach, bardzo długim, krzywym nosie, przeszywających zimnych oczach i żelaznych zębach, a sama Baba Jaga jest potężną i nieprzewidywalną istotą. Jej intencją jest wzbudzanie strachu i zaszczepianie szacunku u każdego, kto ją spotka. W zasadzie każdy aspekt fizyczny, jak i psychologiczny Baby Jagi jest kuriozalny i groteskowy.

czytaj też: Polacy postrachem walecznych Wikingów – kto rządził Bałtykiem w średniowieczu?

Baba Jaga po rosyjsku


Rosyjska Baba Jaga mieszka głęboko w ciemnym lesie, najczęściej w rozległych borach, a jej chata w której mieszka stoi na gigantycznych kurzych nogach, które mogą poruszać się po lesie, aby utrudnić znalezienie jej ukrytego legowiska. Okna służą jako oczy do czuwania nad jej domeną, a płotek wokół chaty zbudowany jest z ludzkich kości zwieńczonych ludzkimi czaszkami. Kiedy jej dom się porusza, obracając się, wydaje niemiły ludzkim uszom odgłos skrzeku i trzeszczenia. Wiadomo także, że sama Baba Jaga nie jest zainteresowana przyjmowaniem gości i żyje w odosobnieniu poświęcając się tajemniczym praktykom magicznym.

Różne wersje opowieści o archetypie czarownicy, jaką jest niewątpliwie Baba Jaga mówią, że jest ona albo pojedynczą wiedźmą, albo… triem czarownic, które noszą takie same imię. Legendarne opowieści mówią nam, że wiedźma porusza się po swoim mrocznym leśnym królestwie przy pomocy gigantycznego moździerza. Używa też samego moździerza i tłuczka do mielenia kości ludzi, których następnie zjada ze smakiem. Podczas lotu używa ogromnego tłuczka jako steru. Trzyma go w prawej ręce, a w drugiej miotłę, którą to zaciera ślady swoich podróży. W polskiej demonologii i legendach Baba Jaga przemieszcza się na samej miotle, która unoszona magicznymi siłami pozwala jej rzucać czary przy użyciu wolnych od sterowania rąk wyposażonych w długie szpony.

czytaj dalej

Nieznane oblicze kanibalki o stalowych zębach


Potężna, mroczna wiedźma posiada moc dzięki której może ona pomagać lub krzywdzić każdego, kto wejdzie jej w drogę. Ci, którzy szukają jej mądrości, prawdy i wiedzy, muszą najpierw wykonać kilka zadań. Jeśli zostaną one spełnione, sama wiedźma pomoże proszącej osobie. Jeśli jednak komuś nie uda się wypełnić zagadek i poleceń tajemniczej czarownicy, a osoba prosząca nie znajdzie sposobu na ucieczkę, Baba Jaga zabije i zje ze smakiem nieszczęśnika.

W naszym kręgu kulturowym popularna i doskonale znana jest opowieść o Jasiu i Małgosi. Pozostawione samemu sobie rodzeństwo, błąkając się po mrocznym lesie trafia na chatkę, gdzie rezyduje Baba Jaga. Zwiedzeni gościnnością staruszki, małe dzieci wpadają w jej pułapkę, a sama jędza zamierza je podtuczyć, a następnie zjeść. Jednak z pomocą magicznych istot leśnych i cwaniackich sposobów rodzeństwu udaje się wymknąć z niewoli kanibalki o stalowych zębach. Ale inne podania wskazują, że Baba Jaga nie była istotą przesiąkniętą do szpiku kości złem i okrucieństwem.

Dobra Baba Jaga


Charakteryzuje się ona wieloma sprzecznymi cechami i chociaż jest dość bezwzględna i nikczemna to potrafi być także dobroczynna i życzliwa. Starucha jest wszechwiedząca – ma wiedzę o wszystkim - i ujawni ją temu, kto jest tego godny. Uprzejmi, szlachetni, cnotliwi i bohaterscy ludzie, którzy wchodzą z nią w kontakt, otrzymują od niej zarówno cenne rady, jak i prezenty. Przykładem może być Vasilja, dziewczynka, która ciemną porą zabłądziła w mrocznym lesie i zwróciła się do Baby Jagi, aby ta podarowała jej światło. I o dziwo, ta odpychająca starucha pomogła dziecku podarowując jej lampę zrobioną z ludzkiej czaszki, w której tlił się ogień i dzięki której Vasilja odnalazła drogę do domu Dla samego lasu Baba Jaga jest jakby odzwierciedleniem Matki Natury, która rządzi swoim królestwem przy pomocy surowych zasad, jednocześnie opiekując się swoimi poddanymi i zachowując równowagę w przyrodzie.
Kanibalistyczna starowinka skarciła wielu gierojów i zabłąkanych podróżnych
(fot. wikimedia-commons, domena publiczna)

 

czytaj dalej

Baba Jaga na straży wychowywania naszych najmłodszych?


Podania o tajemniczej wiedźmie odnalazły swoje miejsce nawet dzisiaj - w wielu książkach dla dzieci, gdzie istnieją różnorakie „wersje” owego archetypu surowej i tajemniczej starowinki dysponującej wiedzą magiczną. Z opowieści o wiedźmie  możemy wysnuć morał, że każdy, kto posiada czyste i honorowe serce oraz kieruje się chwalebnymi motywami może przy jej pomocy przezwyciężyć nawet najgorsze zło. Także, jak widać, rolą Baby Jagi w wymiarze wychowawczym jest poniekąd zaszczepianie najmłodszym zasad związanych z odpowiedzialnością za swoje czyny, gdzie czyhająca na najmłodszych Pani mrocznego lasu jest symbolem, który mówi nam, aby w życiu kierować się czystymi intencjami. W przeciwnym razie poniesiemy karę ostateczną w postaci zostania jej podwieczorkiem.

czytaj też: Gilgamesz – starożytny superman ratuje ludzkość przed zagładą!

O ile fakt istnienia Baby Jagi możemy zaklasyfikować do czystych mitów i podań, rola którą pełni jej postać spełnia pośrednio swoją funkcję po dziś dzień – moralizując nasze dzieci i uwidaczniając im, że  „prawilne” zachowywanie się jest zawsze prędzej czy później nagradzane. Natomiast ten, kto żyje amoralnie i kieruje się nieczystymi intencjami doczeka się nieuchronnej kary.

Źródła:

Aleksander Puszkin „Bajki”;

Jerzy Strzelczyk: „Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian”;

ancient-origins.org,

Najchętniej czytane